مقالات علمی، پژوهشی، درسی

عوامل موثر در مطالعه و درس خواندن موفق
درج شده در تاریخ 1396/09/23 توسط حسینعلی بختیاری.

گروه بندی

لیست مقالات
چگونه مطالعه را عمیق تر کنیم
تاریخ درج مقاله: 1396/11/03
20راز مهم در خصوص مطالعه کردن
تاریخ درج مقاله: 1396/11/03
در این زمان‌ها آب ننوشید!
تاریخ درج مقاله: 1396/08/08
ویژگی های دوره نوجوانی وجوانی
تاریخ درج مقاله: 1396/05/05
یادگیری در حد تسلط(فراشناخت)
تاریخ درج مقاله: 1396/04/17
تکنیک های حضور فعال در کلاس
تاریخ درج مقاله: 1396/04/17
یادگیری بهتر
تاریخ درج مقاله: 1396/02/13
اهداف دوره متوسطه
تاریخ درج مقاله: 1396/01/26
نکات کلیدی برای شروع خوب
تاریخ درج مقاله: 1395/09/28
بیماری های موبایلی را بشناسید
تاریخ درج مقاله: 1395/09/21
این 7 گروه شرورترین مردم هستند
تاریخ درج مقاله: 1395/08/06
توصیه های دقیقه نودی
تاریخ درج مقاله: 1395/02/12

عوامل موثر در مطالعه و درس خواندن موفق

 

1- محيط مناسبي براي مطالعه تدارک ببينيد : براي اين منظور اطاقي را انتخاب کنيد که هر روز و در صورت امکان در ساعات معيني از روز در اختيار شما باشد ، زيرا استفاده از يک مکان ثابت و محيط آشناي يک اطاق مشخص ، سبب «آمادگي ذهني» براي تمرکز حواس در حين مطالعه مي شود . اطاقي را انتخاب کنيد در آن صداي عبور و مرور و ساير صداها موجبات حواس پرتي حداقل باشد و در آن جريان هواي تازه برقرار باشد اطاقي که اکسيژن کافي ندارد ، استعداد و کفايت جسمي و روحي را کاهش
 مي دهد. براي اطاق مطالعه نور مناسب در نظر بگيريد . نوري که سبب خستگي سريع چشم شود ، مناسب نيست

2-  ميز و صندلي مناسب از لوازم اساسي مطالعه است .بهترين وضعيت براي درس خواندن نشستن پشت ميز مطالعه مي باشد و بدترين وضعيت حالت درازکش است ، چرا که در اين وضعيت سريع حالت خواب آلودگي و چرت زدن به فرد دست داده و بازده مطالعه کاهش مي يابد . در طرز نشستن روي صندلي بايد مراقب بود که خم کردن سر و تن عادت نشود . ارتفاع ميز بايد چنان باشد که بتوانيد به راحتي و بدون قوز کردن ، پشت آن بنشينيد و در ضمن کف پاهايتان روي زمين باشد وسعت سطح ميز بايد به اندازه کافي باشد تا بتوان کليه وسايل و کتابهاي مربوط به يک موضوع را در روي آن گستراند . آنچه را که براي مطالعه لازم نيست از روي ميز دور کنيد اگر قرار است با شخص ديگري در يک اطاق مطالعه کنيد ، ميزها  را طوري قرار دهيد  که به هنگام مطالعه پشتتان به يکديگر باشد . و هنگام بحث باهم مقابل هم بنشينيد .

فضاي اطراف و ديوارها بايد به گونه اي باشد که شما را به مطالعه تشويق کند نه اينکه باعث حواس پرتي و برهم خوردن تمرکز شما شود. عکسها و نوشته هاي روي ديوارها مي تواند بدقت انتخاب شود تا به اين هدف برسيم .

اگر فکر مي کنيد با صداي راديو ويا ضبط مطالعه را بهتر مي فهميد و از خواب آلودگي شما جلوگيري به عمل مي آورد بدانيد که اين فقط تلقيني بي مورد و يک عادت نادرست است . توجه داشته باشيد که اگر به بهترين حالتها عادت کنيد موفقيت شما بيشتر خواهد شد .

3- حتي الامکان ساعت معيني از روز را براي مطالعه يک درس بخصوص تعيين کنيد . عادت انديشيدن يک موضوع در هر روز و در ساعت معين سبب آمادگي ذهني در آن ساعت مي شود ، و آمادگي ذهني باعث تمرکز حواس مي گردد.

4- سعي کنيد در محيطي کاملاً آرام به مطالعه مشغول شويد . بايد تا حد امکان از تداخل در امر يادگيري بکاهيد وقتي راديو و يا تلوزيون روشن باشد نمي توانيد با موفقيت مطالعه کنيد . اگر برنامه اي است که حتماً بايد ببينيد يا بشنويد سعي کنيد در آن زمان درس نخوانيد چرا که دريک زمان واحد نمي توان به بيش از يک موضوع توجه کرد .

5- بلافاصله بعد از صرف غذاي سنگين از مطالعة جدي اجتناب کنيد . صرف غذا بخصوص غذاهاي سنگين و پرحجم موجب فعاليت بيشتر دستگاه گوارش بدن شده و به همين دليل حجم خون بيشتر به اين قسمت از بدن گسيل خواهد شد و چون ميزان حجم خون نيز در بدن محدود است ، به همين دليل است که پس از خوردن غذا احتياج به استراحت و خواب را در خود احساس ميکنيد . براين اساس مغز انسان نيز در اين مواقع نسبت به اوقات ديگر خون کمتري دريافت مي کند و آمادگي کمتري به کار فکري خواهد داشت.

۶- به محض حضور در مکان مطالعه ،فقط به کار مطالعه بپردازيد . براي شروع به کار وسواس به خرج ندهيد فوراً شروع کنيد هر فکر مزاحمي که به مغزتان رسيد با قاطعيت آن را دور کرده و اجازه ندهيد تا پايان ساعت مطالعه باز گردد . به خود بقبولانيد که آدم با اراده اي هستيد ، اول مطالعه و بعد .........

7- وقت را بايد غنيمت شمرد . حداکثر استفاده را از وقت کنيد براي اين منظور بايد هر شاگردي به نظم و ترتيب عادت کند و براي مطالعه به طور روزانه يا هفتگي برنامه مرتبي داشته باشد يکي از عاقلانه ترين و در عين حال مشکل ترين قوانين مطالعه ، طراحي برنامة منظم و بکارگرفتن آن است . مشکل بودن اين کار از اين نظر است که علاوه بر وسوسه ها و مزاحمت هاي گوناگون اغلب وقفه ها و فاصله هاي ناخواسته نيز ايجاد مي گردد با وجود اين ، اگر واقعاً علاقه به خوب تحصيل کردن و مطالعه درست داريد با
برنامه ريزي مطالعه کنيد .

8- ضمن مطالعه «يادداشت» برداريد. و براي يادداشت برداشتن طرحي داشته باشيد . انديشه ها و مفاهيم را براساس اهميت آنها مرتب کنيد مفاهيم اصلي را ابتدا بياوريد و سپس جزئيات مربوط به آن را جلوي آن يادداشت کنيد . مختصر و مفيد ، يعني تنها نکات اصلي را بنويسيد .

9- به اندازه کافي وقت صرف مطالعه کنيد . قاعده کلي اين است که در قبال هر يک ساعت درس کلاسي دو ساعت مطالعه و حل تمرين لازم است . مثلاً اگر درسي مستلزم سه ساعت حضور در کلاس است بايد لااقل هفته اي شش ساعت نيز صرف مطالعة آن درس شود .

۱۰- سعي کنيد يک پيش آگاهي در مورد دروس داشته باشيد . و خلاصه وار به صورت کلي و اجمالي يک روخواني از مبحث جديد را داشته باشيد و به فصلهايي که قرار است تدريس شود يک نظر اجمالي داشته و اطلاعات جزئي را بدست آوريد . اين راه باعث مي شود مطلبي که در کلاس درس بيان مي گردد در ذهن شما معني و مفهوم بيشتري يابد .

11- پيشنهاد مي شود براي مطالعه دروس حفظي از روش «بررسي و زمينه يابي» استفاده کنيد که شامل مراحل زير است :

 - بررسي : به عنوانهاي يک فصل براي دستيابي به نکات اصلي نگاه کنيد و اگر خلاصه نهايي وجود دارد آن را بخوانيد .

 - سؤال : نخستين عنوانها را به صورت سؤال در آوريد سعي کنيد درسي را که مطالعه مي کنيد با ديد چگونگي «طرح سؤال» از آن مطالعه کنيد .

- خواندن : براي جواب دادن به سؤال مطالب لازم را مطالعه کنيد .

از برخواني : به مطالب نگاه کنيد و به سؤال پاسخ دهيد بهتر است عبارات کليدي را ياد داشت کنيد .

12- مطالب حفظي را پيش خود تکرار کنيد . اين تکرار و از برخواني نشان مي دهد که در کجا احتياج بيشتري به مطالعه هست د رهنگام از بر گفتن واژه هاي کتاب طوطي وار تکرار نکنيد ، ابتدا مطالب را بفهميد زيرا اگر مطالب را فهميده باشيد به راحتي مي توانيد با جملات خود مقصود را بيان کنيد . اگر ديديد هنگام شرح دادن مطالب نمي توانيد از عبارات کتاب يا مثال هايي که معلم زده است خارج شويد معلوم مي شود که آن موضوع را خوب نفهميده ايد و بايد وقت بيشتري صرف مطالعه آن کنيد .

13- عادت کنيد هر مطلبي را با حضور ذهن و تمرکز فرا گيريد . تمرکز به قدري مهم است که بدون تقويت آن مطالعه شما کاملاً بيهوده و بي نتيجه خواهد بود بنابراين آن را سر سري نگريد و سعي کنيد حتماً آن را در خود ايجاد کنيد و قوت بخشيد . اما اين که در زمان مطالعه مدام در اين فکر باشيد که تمرکز خود را از دست ندهيد بيشتر سبب سردرگم شدن خواهد شد . وجود يک وضعيت جسمي و رواني مناسب نيز براي اين امر بسيار ضروري است . روشن است اگر شما خواب آلوده باشيدو يا از لحاظ رواني در وضعيت نامناسب بسر بريد قادر نخواهيد بود که در هنگام مطالعه تمرکز داشته باشيد .

14- در هنگام مطالعه زير کلمات کليدي و مهم خط بکشيد . و جملات مهم را با علامت (P) در حاشيه صفحه در کنار مطلب ، مشخص کنيد خط کشي و علامت گذاري تمامي مطلب مورد مطالعه به آن اهميت يکساني مي بخشد ، و نه تنها باعث يادگيري بيشتر نمي شود بلکه تمرکز حواس را نيز به هم مي زند .

15- صفحات درس را جلوي چشم خود تجسم کنيد . اين واقعيت به خوبي ثابت شده است که اگر صفحه يا صفحاتي از کتاب يا جزوه اي را چندين با بخوانيم نه تنها با موضوع آشنا مي شويم ، بلکه کلمات چاپ شده درکتاب را هم مي بينيم  به عبارتي در جلوي چشم مجسم مي کنيم اين عادت را در خود پرورش دهيد خصوصاً در مورد منحني ها ، اشکال ، تصاوير و يا هر نوع شکلي که به عنوان کمک در درک و فهم بهتر مطلب از آنها استفاده شده است بنابراين سعي کنيد با ذهني هوشيار، دليل هاي مربوط به موضوع را بفهميد و صفحات درسي مربوط به آن را نيز در جلوي چشم خود تجسم کنيد .

16- تحقيقات نشان مي دهد حافظه ما 10% از چيزي که مي خوانيم 20% از چيزي که مي شنويم 30% از چيزي که مي بينيم 50% از چيزي که مي بينيم و مي شنويم 80% از چيزي که مي گوئيم 90% از چيزي که همزمان مي گوئيم و انجام مي دهيم و ثبت مي کند . به همين خاطر است که وقتي تمريني را خود انجام مي دهيم ( حل مي کنيم) و يا آزمايش را عملاً انجام مي دهيم بهتر به ذهنمان سپرده مي شود و دير تر فراموش مي کنيم . اين امر در دروسي مانند رياضي و فيزيک اهميت ويژه اي مي يابد . براي اين منظور لازم است در اين درس ها پس از مطالعه و تکرار مطالب خواندني اوليه به مرور مثالهاي حل شده معلم بپردازيم بعد خودمان آنها را حل کنيم و به حل مسائل مشابه که داراي جواب است بپردازيم و درستي جواب خود را بررسي کنيم پس از اطمينان يافتن در مورد کسب مهارت لازم د رآن مبحث به حل تست در زمان کوتاه بپردازيم .

۱۷- اگر در يادگيري مطالب درسي با مشکل روبرو هستيم بايدبه دنبال علت آن بگرديم . و بعد از شناسايي آن در جهت رفع آن اقدام لازم را انجام دهيم علت هاي عمده ضعف در يادگيري را مي توان در موارد زير خلاصه کرد :

 - نداشتن هدف در يادگيري : نداشتن هدف مشخص و روشن و قابل دسترسي ، علاقه و ميل به يادگيري را در شخص از بين مي برد

-  فقدان انگيزه کافي:  فرآيند يادگيري به انگيزه ميل و رغبت کافي براي مطالعه دروس نيازمند است فقدان انگيزه کافي به هر دليل  يک مانع جدي براي يادگيري مي باشد .

 - عدم توجه و دقت کافي :  بسياري از کارشناسان تعليم و تربيت ، بي توجهي و بي دقتي را مهمترين علت ياد نگرفتن مي دانند و به طور کلي هرچه بيشتر به چيزي توجه کنيم بهتر آن را درک مي کنيم . بي توجهي يادگيرنده گاهي مربوط به عوامل دروني ( اضطراب ، خستگي ، گرسنگي ، درد، نگراني ، افسردگي ، تخيلات و .... است) و در بعضي مواقع هم مربوط به عوامل بروني (رويدادهاي محيط مطالعه در هنگام مطالعه در خانه و مدرسه ، صداي تلوزيون و ......) مي باشد .

 - نداشتن معلومات پايه براي يادگيري :  اين امر بخصوص در مرور دروس رياضي ، فيزيک ، شيمي، و علوم حائز اهميت است . دانش آموزي که معلومات اوليه و پيش نياز را نمي داند ، بالتبع نمي تواند مطالب پيچيده تر که بر اساس آن معلومات پايه و اوليه است درک کند .

- وجود مشکلات عاطفي و هيجاني : دانش آموزي که اعتماد به نفس ندارد و مي ترسد که مورد تمسخر همسالانش قرار گيرد و آرامش و شرايط مناسب عاطفي را براي يادگرفتن ندارد ، ترس از شکست ، نداشتن اعتماد به نفس ، ترس از تمسخر يا مورد تنبيه قرار گرفتن و اضطراب شديد از جمله مهمترين عوامل مؤثر در عقب ماندگي تحصيلي دانش آموزان است.

18- در هنگام مطالعه و پس از آن به کار خود و نتيجه آن اميدوار باشيد : و سعي کنيد روحيه خود را در بالاترين حدممکن و هميشه شارژ نگهداريد . از پيشرفت مطالعه خود لذت ببريد و انرژي مثبت ايجاد شده را در خود تقويت کنيد . به کمبودها و کاستي ها حساس باشيد و سعي کنيد آنها را در اسرع وقت از بين ببريد.

تعريف مطالعه

 

            مطالعه،نگريستن ودقت نظردرچيزي براي فهميدن وآگاهي يافتن ازآن است.ازاين روهمواره   مطالعه بانگرش ودقت وبافهم وآگاهي همراه خواهدبود.وهرخواندني كه بااين خصوصيت واين ثمره همراه نباشد،خواندن نيست ونمي توان برآن ‍‌‌«مطالعه»نام نهاد.

          مطالعه،راهيابي به باغستان«معلومات»براي دستيابي به«مجهولات»است.

         مطالعه،دريچه اي است به جهاني كه هستي اش راباقلم تصويركرده اند.

         مطالعه،گام نهادن درراهي است كه انديشهء آدميان آن راترسيم وهموارنموده است.

         مطالعه،خوشه چيني ازشجره اي است كه پيشينيان بافكرودانش خويش وباخون دل عصارهءعمر خودآن راآبياري ساخته اند.

 

اهميت مطالعه

 

      نخستين آيات وحي با«خواندن»آغازشد؛«اِقْرَابِاسْم رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ.خَلَقَ الْاِنسانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأُوَرَبُّكَ الْاكْرَمُ.الّذِي علَْم بِالقَلََمِِ.عَلَمَ الْانسانَ مَالَمْ يَعْلَمْ.»

(بخوان به نام پروردگارت كه آدمي راازلختهء خوني بيافريد.بخوان،وپروردگارتوارجمندترين است. پروردگاري كه به وسيلهء قلم آموزش داد.به آدمي آنچه راكه نمي دانست بياموخت.)

         وانسان باخطاب«هَلَّاتَعَلَّمْتَ:چرانياموختي؟»دربرابر«آموختن»مسؤول گشت،وبه فرمودهء حضرت اميرالمؤمنين علي ـ عليه السلام ـ كتاب،آرامش دهنده انسان است:«مَنْ تَسَلي بِاْلكُتُبِ لَمْ تَفُتْهُ سَلْوَةُ؛هر  آن كس كه باكتابهاآرامش يابد،راحتي وآسايش ازاوسلب نمي گردد.»

        وبوستان دانشمندان:«اَلْكُتُبُ بَسَاتيِنُ العُلماءِ؛كتابها،بوستانهاي دانشمندان هستند.»

        وترجمان وبيان كننده مقاصدآدميان:«أَلكِتابُ تَرْجُمَانُ النَيَّةِ؛كتاب،ترجمان قصدونيت آدمي است.»

 

اهداف مطالعه

 

        مطالعه بايدپويشي هدفداروكوششي جهت دارباشد.خواندن،مبداء ومقصدمي خواهد.بنابرايـــن

هدف ازمطالعه بايد«كمال پويي»ومقصدآن بايد«تعالي خواهي»باشد.زيراانسان به هيچ بهانه اي حق ندارد عمرووقت خويش راتلف نمايد،بلكه بايددرآنچه كه مي خواند،فايده وهدفي رادنبال نمايد. پس،اهداف كلي مطالعه عبارتنداز:

1ـ آموختن وافزودن دانستنيهاودستيابي به حقايق ومعارف.

2ـ نقدانديشه هاوتفكرات ديگران.

3ـ تقويت افكاروتجديدنظرتعالي بخش درانديشه هاي خود.

4ـ عمل به يافته هاومعلومات سودمندورشدآور.

5ـانتقال حقايق ومعارف به حقيقت گرايان ومعرفت جويان.

6ـ خرسندي خداوخدمت به خلق خدا.

البته مطالعه داراي اهداف جزيي ازقبيل ؛مطالعه براي آزمون،تفريح وسرگرمي،رفع نيازهاي شغلي،بـــر   طرف كردن كسالت وخستگي،شركت دركنفرانـــس وسمينارونظايرآن نيزمي باشد؛كه هركدام ازاينها در انتخاب«نوع»و«روش»مطالعه مؤثرخواهندبود.

 

عوامل مؤثردرعدم گرايش به مطالعه

 

         افت تحصيلي قابل ملاحظه اي كه دربسياري ازمدارس متوسطه باآن مواجه هستيم،ريشه درعدم گرايش دانش آموزان به مطالعه دارد.افت تحصيلي به طورمعمول ازطريق مقايسه ميانگين نمرات ويـــا   در صدقبولي دروس دردوياچندسال متوالي مشخص مي شود.صحيح ياناصحيح بودن اين روش مقولهء جدايي است.وآنچه مدنظرماست ؛يافتن علل دخيل دراين امراست تا،مارادرحل اين معضل ياري دهد.

         ازجمله عوامل مؤثردرعدم گرايش به مطالعه دردانش آموزان دوره متوسطه كه دربحران سني نيز قراردارند ،مي توان به مواردزيراشاره كرده وروي هريك ازآنها به عنوان عامل مهم انگشت گذاشت و درپي تدبيربود؛

           1ـانگيزش: انگيزش درحقيقت نيروي محرك فعاليتـهاي انسان وعامل جهت دهنده آنهاتعريـف مي شود.درحقيقت انگيزش،عامل فعال سازرفتارانسان بوده ومعمولا علت اختصاصي يك رفتارمشخص اســـت.مثلا وقتي مي پرسيم كه چرااين فرداين رفتارخاص راانجام مي دهدبايددنبال انگيزهء آن بود،در حاليكه انگيزش،عامل كلي ومولدرفتاربه حساب مي آمده ومي توان اهميت انگيزش رادريادگيري نيز يادآورشد. درواقع ،يك پيش نيازبراي يادگيري دردانش آموزان به حساب آمده وتاثيرآن برآموزش و يادگيري يكي ازاموربديهي است.مي توان اهميت انگيزش رادردانش آموزان،اين گونه بيان داشت كه اگردانش آموزان نسبت به دروس بي علاقه باشندوياازسطح پايين انگيزش برخوردارباشندبه توضيحات ودرس معلم توجه نكرده،تكاليف خودراباجديت انجام نخواهنددادودردروس خودپيشرفت چنداني به دست نمي آورندوبالعكس؛اگردانش آموزان علاقمندبه مطالب درسي باشندياداراي ســــطح بالايي از انگيزش باشند،همه به توضيحات معلم بادقت گوش داده وتكاليف درسي خودراباجديت انجام خواهند دادوهم به دنبال كسب وجمع آوري اطلاعات بيشتردرزمينه مطالب درسي خواهندرفت ومتعاقب آن به پيشرفت زيادي نيزخواهندرسيد.

          به طورخلاصه مي توان بيان داشت كه انگيزش زيـادبه يادگيري بيشتروانگيزش كـم به يادگيري كمتر منجرمي شود.دراين زمينه معلمان گرامي ميتوانندهمه تلاش خودرادربه حداقل رساندن اضطراب وشكست كه يكي ازعوامل كاهش انگيزش مي باشد،صرف كرده وحس ابداع وخلاقيت وايجادمفهوم مثبت ازخودرابه حداكثربرسانند.به عبارت ديگر،معلمين عزيزبايدمشوقي براي افراددرجهت ايجادمفهوم مثبت ازخودباشند.

          مشوق عاملي است كه دستيابي به آن،انگيزه هاي افرادراارضامي نمايد.براي دانش آموزان نـمرهء خوب ورسيدن به پاسخ صحيح يك مسأله هردومشوق به حساب مي آيند.درواقع مشوق هاهمان تقويت كننده هاي مثبت بوده وعاملي هستندكه افرادبراي دستيابي آن كوشش مي نمايند.تقويت كننده هـــــاي مثبت به چهاردسته تقسيم مي شوند:

ـ تقويت كننده هاي نخستين؛مانندآب،غذا،حرارت مناسب و...كه درحقيقت نيازهاي فيزيولوژي موجود زنده راارضامي كند.

ـ تقويت كننده هاي شرطي؛مانندپول،نمره،مقام،شغل و...

ـ تقويت كننده هاي اجتماعي؛مانندتوجه،محبت،تأييد،لبخندزدن،نوازش و...

ـ تقويت كننده هاي شخصي؛كه به آن انگــــيزش دروني نيزگفته مي شودكه درحقيقت رضايت خاطـر حاصل ازيادگيري وكسب دانش ازآن مواردمي باشد.

اين انگيزه هانيازي به تقويت كننده هاي مشخص خارجي نداشته بلكه فعاليت يادگيري ونتايج حاصل از آن، خوداثرتقويتي دارند.

     باتوجه به تقويت كننده هاي فوق الــــذكربه معلمين ووالدين توصيه مي شودكه دردانش آموزان به تدريج اثرانگيزه هاي بيروني راكم كرده وتشويق به افزايش اثرانگــــيزش دروني كنندكه يادگيري رابه

خاطريادگيري وفراگرفتن آموخته هاي جديدانجام دهند،نه به خاطركسب مشوق هاي مادي وملموس و زودگذر.

         تشويق هاي كلامي سبب افزايش وتقويت يادگيري دردانش آموزان مي گردد.والدين ومعلمين با استفاده ازعباراتــي مانند«خوب»،«عالي»،«مرحبا»،«احسنت»،پس ازعملكردهاي درست دانش آموزان وبا استفاده ازاين عبارت كه «من مي دانم كه توقادرخواهي بود»درهنگام وجودپاره اي ازاشتباهات،ســـبب افزايش انگيزه دردانش آموزان مي شود.

       والدين ومعلمين ازنمرات آزمون هاوامتحانهاي دانش آموزان بايدتنهابه عنوان وسيله اي براي دادن بازخوردبه دانش آموز،وبراي توجه هرچه بيشترآنهابه نقاط قوت وضعف خود،وميزان يادگيري ايشـــان استفاده كنندنه به عنوان وسيله اي براي ارعاب وتنبيه ومنشأ ترس واضطراب براي آنها.ايجادفضـاي آزاد يادگيري بدون احساس ترس واضطراب ازعدم موفقيت وشكست،تشويق دانش آموزان به اظهارعقايـدو انديشه هاي خود،ودرنتيجه افزايش حسّ مسئوليت وقبول توانايي هاوشايستگي هاي خودازاموربسيارمهم درفراگيري سريعترومناسب تراست.

          2 ـ روش مطالعه وبرنامه ريزي صحيح:يك دانشجوكه دوره تحصيلات دانشگاهي راآغاز ميكند، درطول ســـــالهاي دبستان ودبيرستان بيش از  22000 ساعت وقت صرف درس خواندن كرده است.اين  زمان رامي توان بابكارگـيري مهارتهاي پوياي مطالعه تاحدقابــل ملاحظه اي كاهــش داد.ولي به دانـش آموزان به هيچ وجه واقعاً آموزش داده نمي شودكه چگـونه درس بخوانند،اين فرايندي است كه انتـظار  مي رودآنهابخودي خوديادبگيرند.

       درس خواندن مؤثروصحيح صرفاًخواندن،خط كشي زيرخطوط ودوباره خواني نيست.فرآيندجديد شاگردان دردرس خواندن شامل خواندن،نوشتن،فكركردن ويادآوري خواهدبود.اين امرمبتني برفرآينـد يادگيري مرحله اي است وعملاًدرمقايسه باروش درس خواندن قديمي وقت كمتري مي گيرد.درآغاز، ممكن است بنظربرسدكه اين روش جديدوقت بيشتري مي گيرد،ولي هرمرحلهء آن وقت كمي راگرفته وچون روشي بسيارسازمان يافته ومنسجم است،درموقع امتحان مطالب رابهتربخاطرمي آوريد.

       اين امرمكررا ًتوسط دانش آموزان به اثبــات رسيده است كه خوانـدن ويـادآوري خيلي مؤثرازاين  است كه تمامي وقت خودراصـرف خواندن وعلامت گـذاري نـكات وواژه هاي مهـم نماييــــم.تنهاراه  يادگــــيري اين است كه فعالانه درگيرجذب وتلفيق مطالب شويد.درس خواندن يك فرايندباتحرك و پويااست نه يك فرايندانفعالي وبي تحرك.

ــ كسب آمادگي بابررسـي مقدماتي متون درس؛براي گرفتـن يك ديدكلي ازكتاب،نخـست بايدآنــرا

ارزيابي كرده،كتاب رابه سرعت ورق زد،بطوريكه باصرف دودقيقه وقت اطلاعات لازم رابدست آورده سپس،تصميم گيري كردكه،چه مقدارمي خواهيم يادبگـيريم.افزايــش ميدان ديدوبهبودتمركزحواس به سرعت مطالعه كمك شاياني خواهدكرد.

ــ بررسي كلي فصل موردنظر؛خيلي سريع ـ حدود2تا4برابرحداكثرسرعت مطالعهء خودـ تمام فصل رابـه طوراجمال بايدبررسي نمود.دراين مرحله هدف اين است كه مواردمهم ونحوهء ارائه آنهاراتشخيص داد ،نه اينكه آنهاراخواند.تمام تيترهاي درشت رابررسي كرده،هركدام رابصورت يك سؤال درآوردتابـعداً به آن پاسخ داد.بعددرعرض چندثانيه عناوين فرعي وبه ويژه رسانه هاي بصري مانندنقشه ها،نــمودارها، منحني ها،جداول وعكسهارامروركرد،كه اين امربه سريع تردرك كردن نكات وايده هاكمك مي كند.

ــ فهميدن نه ازبركردن؛براي اينكه اطلاعات درذهن يك جريان مداوم،روان وسليسي داشته باشد،نبايــد براي حفظ داده هامتوقف شد.هميشه بايدباحداكثرسرعتيكه مي توان، نكات وايده هارادرك كرد.منظور اين اســت كه بايدباحداكثرسرعتي كه مي توان، مطلب رافهميد،خواند.نه اينكه درحين خواندن آنــــرا تجزيه وتحليل كرده وياتكراركرد،ياسعي نمودكه مطلب رابه خاطرسپرد.فقط بايدفهميد.

ــ مرورمتن؛دراين مرحله تمام فصل رامجدداًسريع بايدخواندتاحافظه تازه شود.سپس به سؤالات فصـل پاسـخ داده،ارتباطهاي موجودبين مفاهيم وايده هارامشاهده كرد،آنهارافهميدويادداشتهاي خودراتكميل كرد.به يادداشتهاي خودنگاه كرده وسؤالات«آيااكنون جزئيات لازم رابراي تشريح هرايده ونكته مهـم دراختيارداريم؟آياقادرهستيم ازروي يادداشتهاي خود،فصل موردنظررايادبگيريم؟»راازخودپرسيد.كــه بايدجوابـها مثبت باشند.هدف اين بوده است كه مطـالب راازكتاب خارج كرده ودريادداشتهاوسپس در ذهن خودواردكرد.كتابهاي درسي غالباًحجيم وپرازكلمات نامأنوس مي باشندوفهميدن آنهادشواراست. نوشتن نكات ومفهومات به زبان خودمانه ترفراگيري مطلب راسرعت زيادي خواهدبخشيد.

ــ فكركردن وبه يادآوري يادداشتها؛براي منسجم كردن ويادآوري مطالب بايدوقت صرف كرد،زيرااين كاربه اندازهءخواندن آنهامهم است.خلّاق بودن وساختن تصاويرذهني، به يـادآوري اطلاعــــات كمك  قابل توجهي خواهدكرد.يكي ازقويترين ومؤثرترين روشهاي يادآوري اين است كه به تخيلات خودپرو بال دهيم.مطالب درس رابه صورت تصويردرآورده،ازاسامي نيزتصويربسازيم،دراين كارغــلوواغــــراق  كرده وهنرمندي وابتكاربخرج دهيم.سعي كنيم ازرنگ استفاده كنيم واطلاعات رابامنظره،صدا،طعم وبو تداعي نمائيم.تمرين درساختن تصاويرذهني راجع به آنچه كه مي خواهيم به خاطربسپاريم باعث بهبــود مهارتهاي مادرحفظ كردن مي شود.هرچه تصويرذهني غيرعادي ترومضحك ترباشداحتمال يــادآوري  آن كلمه يااطلاعاتي كه درارتباط باآن باشدبيشتراست.

          يك مسأله مهمي كه درمطالعه دروس وبكارگيري مراحل فوق بايدبه آن تـوجه داشت،بهبـــود بخشيدن عادات غلط به هنگام مطالعه است كه ازآن جمله مي توان به دوموردزيراشاره كرد:

      آ)وقتي كه خسته،خواب آلود،افسرده يادچاردردوناراحتي هستيم درك مطلب كاري دشواراسـت . بسيارمهم است كه نه تنهادرعين هوشياري باشيم بلكه آرامش وخونسردي خودرابه هنگام  مطالعه حفظ كنيم.

      ب)وضعيت ماهنگام مطالعه دردرك مطلب تأثيرقطعي دارد.هرقدروضعيت ماهنگام مطالعه سـست  تروشل ترباشد،عواقب آن سريعتربه سراغ ماخواهندآمد،مانندچـرت زدن،عـدم تمركزحـواس ياخواب رفتن.

اگردرك،سرعت ونگهداري مطلب رامي خواهيم،بايدهوشياربنشينيم ودرموردكارخودجدّي رفتاركنيم.

         3ـ تمرين وتكرار ؛اين دوعمل بسيارحائزاهميت كه درامريادگيري تأثيرشاياني دارنددرهمه حــال  به دانش آموزان توصيه مي شود.بطوريكه اگرمي خواهيم مطالبي راكه مي خوانيم درخاطرمان بماندبـار هابايدآنهارامروركرده،تكرارنموده،تعريف كرده وبـكارببريم.تقريباً هرمطلب فراگــرفته شده درصورت بكارگيري براي مامأنوس شده وحتي باوجودماعجين مي شود.سعي كنيم اطلاعات مأخوذه رادرزندگي روزمره به كارببنديم.هيچ چيزنمي تواندجاي تمرين عملي رابگيرد.وقتي بايداطلاعات مهمي راازبركنيم، آنهاراروي كارتهاي انديكس(8 13سانتيمتر)نوشته وباخودهمراه داشته باشيم تاهرزمان كه وقت داشتيم

و دركوچكترين فرصتهاي مابين كارهايمان آنهاراخوانده ويادآوري راتمرين كنيم.

       ازهفته هاي اوّل سال تحصيلي بايدتصميم قاطعانه اي گرفت مبني براينكه، هرروزكـــمي ازدرس را خوانده ومطالب راروي هم انباشته كردكه مسلماً،اين كارخيلي مؤثرترازانباشتن مطــالب درذهن بـوده و كمترايجاد فشارواسترس روي اعصاب مي نمايد.تعيين تكليف هاي مناسب وذوق انگيزمعلم براي دانش آموزدرتمرين درس وايجاداشتياق براي تمرين بي تأثيرنيست.

         4ـ علاقهء فردي دانش آموزبه يك درس؛كلمهء هوش تقريباًبراي همه آشناست.درسنين پاييــن ماهوش كودكان راازطريق مقايسهءآنهابايكديگرارزشيابي مي كنيم.ماكساني راكه در تحصيل موفق مي شوند،در شــغل خودارتقاءمي يابندورفتاراجتماعي مناسبي رااتخاذمي كنند،باهوش مي دانيــــم.درواقع، موفقيت تحصيلي، ارتقاءمقام ورفتاراجتماعي مناسب،هوش رابراي ماتداعي مي كنند.روانشناسان،هوش رادرمفهوم زيربه كار مي برند:«توانايي اتخاذرفتارهاي سازگارانه وخلّاق »

        هرچندكه مفهوم هوش براي ماكاملاًآشناست،نمي توانيم آن راببينيم،لمس كنيم يامستقيماًانــدازه بگيريم.

به همين دليل،مفهوم هوش به صورتهاي مختلف تفسيرمي شود.بسياري ازمحققان،هوش رامحصول يك ياچنداستعدادذهني ميدانندوآنهاراعامل مي نامند.اين استعدادهاي ذهني اوليه ازنظر«لوئيزترستون»عبارت هستنداز:

ـ استعدادهاي تجسم فضايي وبينايي؛توانايي تجسم كردن شكلهاوروابط فضايي

ـ سرعت ادراك؛توانايي دريافت سريع اجزاءبينايي وتشخيص تشابه هاوتفاوتهاي بين محركها

ـ استعدادعددي؛توانايي انجام دادن محاسبات

ـ ادراك كلاس؛توانايي درك معناي كلمات

ـ حافظه؛توانايي يادآوري اطلاعات( كلمات،جملات و...)

ـ سيالي كلامي؛توانايي درپيداكردن سريع كلمات(كلمات هم قافيه،كلمات متقاطع و...)

ـ استدلال قياسي واستدلال استقرايي؛توانايي پيداكردن مثالهابراساس قوانين كلي وتوانايي اســـــتخراج  قوانين كلي ازروي مثالها

         بنابه نظر«جِنسِن»كه استعدادهاي ذهني رابه دوسطح هوشي تقسيم بندي مي كندكه؛ســــطح اول هوش، استعدادهاي تداعي رادربرمي گيرد- استعدادهايي كه به كمك فعاليتهاي يادسـپاري ويادآوري اندازه گيري مي شود- وسطح دوم هوش استعدادهاي مفهومي رادربرمي گيردكه اين ســــطح مهارت

كلامي،اســـتدلال منطقي وتوانايي حل مسائل راشامل مي شود.وهمبسـتگي استعدادهاي ســطح دوم با

موفقيت تحصيلي بيشتراز همبستگي استعدادهاي سطح اول باموفقيت تحصيلي است،مسلماًافرادي كه از ازسطح دوم هوشي برخوردارند به دروسي كه بادرك مطلب وحل مسأله همراهندعلاقهبيشتري خواهند داشت نسبت به افراديكه ازاين سطح هوشي برخوردارنيستند.وبه همين سبب علاقه فردي دانـش آموزان به دروس مختلف براساس ميزان درك وضريب هوش واستعدادهايشان بايكديگرمتفاوت بوده وهريك به درس خاصّي ازميان دروس دورهءتحصيلي خويـش علاقه نشـان داده وازهرفرصتـي براي مــطالعه آن استفاده خواهدكرد ضمن اينكه دركلاس درس نيزتمايل بيشتري براي اســتماع وادراك آن ازخودنشان مي دهد.

        مهارت دركشف استعدادوشكوفاكردن خلّاقيتهاي دانش آموزان اصليترين رسالت معلمان است.در حقيقت زندگي شاگــردان آنهابعدازمدرسه،بســـتگي به همين مهارت معلمان دارد.درنتيجه ســـعادت و

رستگاري سـازندگان زندگي فرداواجتماعي كه درست خواهندكرددرگروهمين مهارت معلم است.اگر

معلمان اين مهارت رابه خوبي بياموزندوبه آن عمل كنند،چهرهءزندگي فرداباآنچه كه امروزنمايش داده مي شودتفاوت بسيارخواهدداشت.

          بااينحال طبق گفته «باكستون»:بااستعدادمتوسط امّاپشتكاري بيش ازحدبه هرچه بخواهيدمي رسيد، پشتكار هميشه جايگزين استعدادشده است.و«شيلر»:تنهاكسي موفق مي شودكه به انتظارننشـيندوهمه چيز راازهوش و حواس خودبخواهد.اگرهوش واستعدادي سرشارداشته باشيم وآن رادرسـت به كارگيريم،به يقين راه رســـيدن به موفقيت وكاميابــي برماهمـوارخواهدشد.امااگردركارهاجـديّت به خـــرج ندهيم، بي  اســـتعداد ترين افرادمصمّم وبااراده نيزازماپيشــي خواهندگرفت،چراكه بايداذعان داشت كه فقدان استعدادباعواملي همچون مقاومت، سختكوشي،نظم،دقت وصبروشكيبايي قابل جبران است.

        ازسوي ديگركم يازيادبودن علاقه دانش آموزان نسبت به يادگيري وآموختن موضوعهاي مختلف درسي به تجارب آنهادربرخوردبااين موضوع هاارتباط دارد.تجارب يادگيري دانش آموزان دردرسهاي مختلف وقتي به صورت موفقيتها ياشكست هاي پي درپي باشد،سبب ايجادتصوراتي نسـبت به تواناييـها دررابطه باآموزش يادگيري موضوعهاي مختلف شده وحتي انگيزه آنهارادررابطه بايادگيري موضـوعي مشابه،تحت تأثيرقرارمي دهند.اگردانش آموزي معتقدباشدكه درگذشتـــه دريادگيري مطالب مشـابه با

مطالب جديدموفق بوده است باعلاقمندي ودقت به مطالب جديدگوش فراداده وآنهارامي آموزد.امااگر به اين اعتقادرسيده باشدكه يادگــيري مطالب جديدنيزماننديادگـــيري مطالب مشابه درگذشــته منجربه  شكســت خواهدشد،علاقه نسـبت به يادگيري آن مطالب راازخودنشان نخواهدداد.اين انگيزه هاي مثبت  ومنفي ابتدا مشـخص ومحدودبه موضوع هاي خاص درمدرسه هستند،اماباافزايش تجـارب مثبت يامنفي گسترش يافته وتاآنجاپيش مي روندكه تمام دروس مدرسه رافرامي گيرد.

        5ـ اعتماد به نفس؛ايمان واعتماد نيروهاي خلّاقه وســــــازنده اهداف بشرندكه به خودشكوفايي و وپيشـــرفت مي انجامندوسبب پيشــروي بي وقفه انسان درمسيراهدافش مي شوند.اگرمخترعان،محققان، دانشمندان وسياست مداران به استعدادهاي نهفته درخوداعتقادنمي داشتند،هرگزنامشان جاويدنمي ماند.

         معلمـي كه حقايق راصرفاًامـلاءكندوبه جنبه هاي روحـي واخلاقـي دانــش آموزان اهتمام نورزد، شاگرداني تربيت مي كندكه فاقدحس اعتمادبه نفس وقدرت اراده وهمت بوده وقهراًداراي ادراكـــــي  پريشان خواهند بود.شايدعامل كناره جوئي وفراروگريزازعلم،انزواوگوشه گيري وترس ازاقدام به عمل ناشي ازآن باشدكه دانش آموزان،داراي مربيان شايسته ولايقي نبوده اند.واين حالات زيان بخــش ترين عاداتي است كه ترقي ملتهارابه تعويق مي اندازد.معلم بايددرشاگردان عادت اعتمادبه نفس راايجادكرده وآنچنان پرورششان دهد كه هميشه اعتمادبه نفس خويش راحفظ كنندوبه ديگران نيزمجال ندهندآن را سست ومتزلزل سازندوبدانند كه خودكم بيني وعدم اطمينان مانعي برسرراه موفقيت وكاميابي است. كسي كه قدرت خلاقه دروني و ارزشهاي وجودي خويش راباوردارد،هرگزدربرابرمشــكلات سـرفرود نخواهدآورد.چنين شخصي نقاط  ضعف خودرامي شناسدوازرويارويي باحوادث آينده تـرس به دل راه نمي دهد.«امرسون»دراين رابطه مي  گويد:اگراراده كني واستقامت داشته باشي،بي شك موفق مي شوي .و«ميكل آنژ»عقيده دارد:تمام وعده هاي دنيا،فريبي بيش نيســت،بهترين دسـتورزندگاني اين اســت كه اعتمادبه نفس داشته باشيد.

         راههاي ساده وعملي زيربه مادرتقويت اعتمادبه نفس ياري خواهد رساند:

ـ افكارمان راپيشاپيش برموفقيت متمركزسازيم.

ـ باتمركزبراستعداد،توانايي وامكانات خودنيروهاي درونيمان راتقويت كنيم.

ـ سعي كنيم باتكراركلمات اميدبخش ودلگرم كننده روحيه خودراازهرلحاظ قويترسازيم.

ـ درپي هدفمان باشيم وفكرتأييدازجانب ديگران راازخوددورسازيم.

ـ اميدوايمان راباورداشته وآن راشعارخويش سازيم.

ـ دائماًبه خودتلقين كنيم كه من مي توانم راه حل هرمشكلي راپيداكنم.

ـ ازميان هدفهايمان آنراكه اميدبيشتري به موفقيتش داريم برگزينيم.

ـ براي رفع هرمشكل به مغزمان رجوع كنيم وازآن كمك بخواهيم.

          اگرروحيه اي پذيراونگرشــــي مثبت درخودايجادكنيم درخواهيم يافت كه درك مطلب آسـانتر مي شود، چون باخودمان درحال مبارزه نخواهيم بود.مطالعه كردن باحالت مبارزه يانبردوتقلّادرسـت مثل وحشتزدگي ودستپاچگي موقع شناكردن است.رمزكار،درخونسردبودن وآرامش داشــتن است.اگربخود بگوئيم كه مي توانيم مطالب رابخاطربياوريم،اينكاردرماخوش بيني وروحيه قوي ايجادميكند.داشــــــتن اعتماد به نفـــــس باعث تسهيل وتشديدفرايندهاي ذهني قويتري ازطريق بازشدن مجاري فكري كه قبلاً مسدودبودندمي شود.مافقط كاري رامي توانيم انجام دهيم كه اعتقادبه توانايــي انجام آن رادرخودداشته باشيم.

           6ـ اميدبه آينده؛امروزه بيكـاري بي رويه افرادتحصيل كرده باعث عدم امـيدبه آيـنده دردانــــش آموزان شده كه اين عامل نيزتأثير بسيارجدّي برعدم گرايش آنهابه تحصيل داشته،ومسلماًاين مسأله عدم مطالعه رادرپي خواهدداشت.آنچه مبرهن است اينكه،رفع اين معضل توسط مسئولين ذيربط تأثيربسـزايي دربازگشت اشتياق به تحصيل ومطالعه دردانش آموزان خواهدداشت.

        7ـ جذابيّت درس ؛باوجوداينكه استـعدادهاوضـرايب هوشــي دانــــش آموزان درميزان علاقهءآنهابه  درسهايشان مؤثراست وعلاقه به يك درس،آنهاراباشورواشـتياق به كلاس درس مي كشاند.اما،علاوه بر پشتــكارواراده كه سابقاًبه آن اشاره شد،جذابيّت كلاس ودرس نيزمي تواندحتي گاهي اوقات افرادمتنفّر ازدرس راباعلاقهءتمام به كلاس همان درس بكشاند،كه دراين خصوص معلم نقش بســـيارمهمي رابادر نظرگرفتن وكسب مهارتهايي درامرتدريـــس ايفامي كند.ازجمله مهارتهاي مذكورمي توان به چندمورد زيراشاره كرد: 

ـ مهارت درانتخاب مطلب؛مهارت درانتخاب مطالب درسي مناسب وپسنــديده درحدّميزان فهم ودرك مخاطبين،سبب خواهدشد مفاهيمي كه ارائــه مي گردندحول وحوش نيــــازهاي يادگيرندگان بچرخدو پيوستگي تفكروانديشهءآنان راحفظ كند.

ـ مهارت درآماده شدن قبل ازورودبه كلاس؛تهيهءطــرح درس،مطالعه وگردآوري مطالب لازم وآماده سازي كارافزارهاي آموزشي ازمهارتهاي آماده شدن قبل ازورودبه كلاس محسوب مي شود.

ـ مهارت درشروع دلچسب ورغبت انگيز؛شروع خوب،نيروي محركه اي است كه يادگيرندگان راآماده مي ســـازدبه درس توجه كنند.اگراين آماده ســـازي به خوبي صورت گيردعلاقه وذوق وتوجه دانــش آموزان تاانتهاي درس ادامه مي يابد.

ـ مهارت دربيان ســاده وقابل فهم؛تدريس فضل فروشــي نيست.تدريــــس يعني توان انتقال مطــالب به مخاطبان موجود.هرچه زبان وبيان روانتر،ساده تروعاري ازتكلفّهاوكلي گوييهاي بي پشتوانه باشد،دانش آموزان زودتروراحتتروبهترمطلب رادرك مي كنند.

ـ مهارت دربكارگرفـتن كلمات خوب وباارزش؛به كاربردن كلمات وعـبارات صحيح،مناسـب ودرخور موضوع،درس راجديّ وشورانگيزمي كند.وپرهيزازلغات نابجا،ركيك ومستهجن،ارزش ومنزلت كلاس درس رامحفوظ نگاه مي دارد.

ـ مهارت درپرسش؛مهارت درپرسش،آموزشي است زنده،كه نفس مي كشد،تغذيه مي شود،رشدميكند وبه پايان نمي انديشد.معلم شاگرد مداربيشــترين وقت تدريسـش رابه سؤال وجـــواب بادانـش آموزان

مي گذراند.

ـ مهارت درپيوندمطالب درسي بازندگي روزمره؛معلم آگاه بازندگي شاگردان خودآشناســـت.محيط و اجتماع آنان رامي شناسد،لذامي تواندمطالب درسـي اش رابا پديده هاي نووضـــروري زندگي اجتماعي پيونددهد.

ـ مهارت دراســتفاده ازكارافزارهاي آموزشـي؛معلمان بايديادگرفته باشـندكه كاربرد وسـايـــــل كمك آموزشي ســـبك خودميداني وسيع وگسترده دارندودربسياري ازمواردمؤثرترازكمك افزارهاي سنگين خواهند بود.

ازجمله كارافزارهاي آموزشي سبك مي توان به اجسام،تصاوير،كتابهاي درسي وغيردرسي،نوشت افزار و تخته سياه اشاره كرده وازجمله كارافزارهاي سنگين به پروژكتورهاي فيلم واسلايد،كامپيوترومانندآنها اشاره نمود.

 ـ مهارت درتشويق وترغيب كننده؛اين مهارت درحقيقت مطرح كردن «خود»دانش آموزان براي تـوّجه وتنـبّه خودشـان است.تشويق وتنبيه بجاومناسب وبه اندازه،عامل تقويت روحي وبرانگيزندهءتوش و توان فكري شاگردان مي شود،ومي تواند به پيشرفت وموفقيت بهترومؤثرترآنان بيانجامد.

ـ مهارت درخلق مثالهاي راهگشا؛مثال خوب ومناسب كليدي است كه به قفل مي خوردوبه راحتي آنرا مي گشايد.

ـ مهارت درتعيين تكليف مناسب وذوق انگيز؛پيشتر به اين مهارت اشاره شد.

ـ مهارت دربه اجراگذاشتن كارهاي گروهي وفعاليتهاي جمعي؛امورجاري مدرسه،انجمن اولياءومربيان،   روابط خانه ومدرسه،تكاليف جمعي دانش آموزان،فعاليتهاي فوق برنامهءكتابخواني،نمايش،گردشـهاي 

علمي مطالعاتي،بازيهاي گروهي وبسياري فعاليتهاي ديگرهمه معلمهايي هستندكه آموزشهاي گروهــي دانش آموزان راسريعتر،رغبت انگيزتر،پربارتروآينده سازتربه مقصدمي رسانند.

ـ مهارت درتوجه به تمامي شاگردان؛دربحث مربوط به برخوردمعلمان بادانش آموزان به اين مهـــارت خواهيم پرداخت.

ـ مهارت درتوجه به شاگرداني كه نيازهاي ويژه دارند،ومشاوره باآنها.

ـ مهارت درارتباطات غيررفتاري؛عمده ترين مهارتهاي ارتباطات غيررفتاري كه درتدريس تأثيرات بــي چون و چرادارندعبارتنداز:

        آ) تنظيم صدا؛صداي معلم درتدريس نقش مهمي بازي مي كند.تطابق صداباكلام به معني اسـتفاده بجااززيروبم كردن وتندوملايم كردن صداست ومي تواندمتضمن سهولت دربرقراري ارتباط باشد.گفته شده اسـت كه حالات رواني اشخـاص رامي توان ازصدا،درجهءشتاب ياآرامشــي كه دربيـان دارنــــد تشخيص داد.صداهاي ملايم گوش نوازندوتلقين آرامش واعتمادمي كنند.برعكس صداهــاي تيزوتندو وخشن،گوشخراشندوسبب سلب آرامش وآسايش روح و روان مي شوندواعتمادبه شنونده راكاهش مي دهند.

        ب)خط خوش؛لازم نيست معلم خوشنويس باشد.كافيست«خوانا،تميزومرتب نويس»باشد.اصلاًطرز نوشـتن مطالب برروي تختـه سـياه ياكاغذ،همچون فرستادن امواج صدا،نشـاني ازانسـجام فكري،اعتمادو تبحروآگاهي دربارهءمطالب تدريسي دارد.

         ج) رفتارهاي مناسب؛مهارت دربروزرفتارهاي مناسب درايجادارتباط بامخاطبين نقش فوق العاده حساســي دارد.به طورمثال همان گونه كه لبخند به موقع مي تواندآموزنده وتشـويق كننده باشد،اخمِ به  موقع نيزآموزنده وتأثيرگذاراست.

        د)رازداري؛دانش آموزان معلم خودراهمچون پدريامادرهاي راستين خودمي پندارند واسرارخودرا با اودرميان مي گذارنـد.به همين دليل انتظاردارندمعلم به حرفهاي آنان گوش فرادهد،آنهارادرك كندو ازهمه مهمتررازدارآنهاباشد.ولي قبل ازاين بايدبه اين نتيجه برسندكه معلم آنهافردي قابل اعتماداسـت، تا بافراغت بال وآرامش خيال حرفهاشان رابه آنهابزنند.

       ه)پوشـش مطبوع ودلپذير؛رعايت نظافت،حسـن سـليقه درانتخاب رنگ،برازندگي پوشـش،مراعات  نظم وترتيب ظاهري وسايرنمايشـهاي دلپذير صوري ازمهارتهايي است كه براي معلم ضرورت دارد.زيرا علاوه براينكه شاگردان بارغبت به اونگاه مي كنندوازمعلم خودالگومي گيرند.

ـ مهارت درجمع بندي مطالب درس؛پايان دلچســب ومفيدمثل آغازرغبت انگيزوبرانگيزاننــــــده است. مطالب درسي رادرذهنهاتداوم مي بخشد.راه انجام تكاليف رابراي دانش آموزان هموارمي سازد.

        8 ـ علاقه به دبير؛ايجاديك رابطه عاطفي بين معلم ودانش آموزگاهي باعث مي شودكه تعويـض معلم مذكورسبب افت دانش آموزدردرس مربوط به وي گردد.كه دراين خصوص معلمين گرامي بايد توجه داشته باشندكه همراه بابرخورددوستانه اي كه بادانش آموزان خوددارندتاكلاس همــراه بارعب و وحشت نبوده وحضوردرآن براي دانش آموزان ايجاداضطراب نكند،به تمامي دانـــــش آموزان به يك اندازه توجه نشان داده وتاحدامكان مانع ازايجادارتباط عاطفي شديدمابين يك دانش آموزشوند.البته هر معلمي اگرمهارت درمشاوره باشاگردان مسئله دارراكسب كرده ونيازهاي ويژهءآنهاراشنـاسـايي كند،از بوجودآمدن مسائل نگران كننده اي همچون عواقب ناگوار ارتباطهاي عاطفي كه منجربه وابســـــــتگي مي گردد،جلوگيري خواهدكرد.

          توجه بيش ازحدبه بعضي ازشــــــاگردان وبي توجهي به بعضي ديگرناشي ازآموختن نادرست و ونياموختن مهارتهاي حرفه اي تدريس است.غالباًمعلمان براي آسودگي كارخودمدام ازشاگردان زرنگ وباهوش سؤال مي كنندوديگران راموردغفلت قرارمي دهندوبااين رفتارنادرست خودشان راآســـــــوده  خاطرمي سازند.اين بي توجهي رابايدنوعي«تنبلي حرفه اي»يا«بيماري حرفه اي»ناميد.بايدتوجه داشت كه برخي دانش آموزان دريافتهاي سريع دارندوتند وتيز وچابك عمل مي كنند،برخي ديگركُندوبطــــــئي

هستندويادگيريشان زمان بيشتري لازم دارد.لذاحوصلهءمعلم دربه كارگيري اين مهارت سبب خواهدشد مزاياي آموزشي كلاس درس به نسبت مساوي بين شاگردان تقسيم شود.پرداختن به شاگــردان تيزهوش نبايدسبب حسادت وآزردگي خاطرديگران شود.همچنين توجه به دانش آموزان ناتوان ترنبايدبــــاعث خجلت وشرمساري آنان درجمع دوستانشان گردد.

         9 ـ برخوردمعلم بادانش آموزان؛گلايه كردن دانش آموزان ازبرخي دبيران به سبب بــــــرخورد  نامناسب آنهادرقبال پرسشهاي شاگردان،ودادن پاسخهايي همچون،«اين قسمت قبلاًتوضيح داده شــده و

شمابايدتوجه كرده ويادمي گرفتيد.»وهمچنين نگاههاي تمسخرآميزدرمقابل طرح سؤالات آسان وبظاهر پيش پاافتاده، نشان ازتأثيرمنفي اين برخوردهادرگرايش دانش آموزان به تحصيل ومتعاقب آن به مطالعـه دارد.آنچه مسلم است اينكه برخوردهايي همچون مواردفوق الذكر،دانش آموزان راازطرح سؤالات بعد منع كرده واشكالات درسي ايشان برطرف نشده ونتيجهءمحرزآن دشواري فهم ودرك مطالب جـديـــد درس وبه دنبال آن عدم علاقه واشتياق به مطالعه درس مربوطه خواهدبود.

        بدون شك اگرانسان بخواهد درجامعه ازاحترام وتوجه مردم برخوردارباشد، بايدخوددراحـــترام و

بزرگداشت آنان كوشاباشد.كساني كه مردم رابديدهءحقارت وپستي مي نگرندوآنان راموردبي حرمتـي قرارداده،اهانتشان مي كنند،خواه ناخواه خوددرزندگي مورداهانت وتحقيرقرارمي گيرند.

رسول اكرم(ص)فرمود:هركس مؤمن فقيري راتحقيركند،خداي عزّوجلّ،اوراحقيروپست خواهدساخت مگرآنكه ازاين كردارزشت دست بكشد.      (اصول كافي)

وخداونددرقرآن كريم آورده است:هركس بندهءمؤمن مراخواربداردبه مبارزهءمن برخاســــته وبامن در افتاده است.      (بحار)

        انسان دربرخي حالات ممكن است گرفتارطغيان نفس شودوحسّ خودخواهي وتكبردرنهاد اوقوّت بگيرد.لذا،بكارگيري برنامه هاي اخلاقي سفارش شده دردين مبين اسلام،ازجمله؛خوش اخلاقــي،خوش رفتاري ونرمخوئي ازپيدايش حالات ضدّاخلاقي همانندخودپسندي وخودبزرگ بيني بسيارمؤثراست. همان قدركه تندخويي،خشونت وبداخلاقي اطرافيان انسان رامي رنجاندواوراتنهاوبي كس مي گـــذارد، خوش  اخلاقي، نرمخويي ورفتارملايم موقعيت وجايگاه انسان رادرنزدمردم بالامي برد وموجب ازديــاد مهرومحبت، وسبب كثرت دوست ورفيق براي اومي شود.خداوندحضرت محمد(ص)رابه داشتن خــلق بسياربزرگ ستوده است كه آن بزرگوارفوق العاده خوش اخلاق،متحمّل وپرظرفيّت بوده است:اِنَّّـــكَ لَعَلي خُلُقٍ عَظيمٍ.  (قلم/4)

خوش اخلاقي ونرمخويي يكي ازعمده ترين عوامل موفقيت رسول اسلام درامرتبليغ واداي رسالت بوده است؛قرآن به پيامبرفرمان مي دهدكه سايهءمهرومحبتش رابرمؤمنان وپيروانش بگسترد.  (شعرا/215)

        كلام آخراينكه اگردبيران ومعلمان محترم همراه باعنايت به سفارشـات مؤكدآيات قرآن واحاديث ائمه (ع) نيم نگاهي به كتابهاواصول روانشناســــــي درخصوص برخوردبا افراد بياندازند،درايجادارتباط صحيح ومنطقي بادانش آموزان خويش موفق بوده وبابرخوردصميمانـه ودوستانـه اما،عامرانـه وتحكمانـه خود،بي شك آنهارابه كلاس مجذوب ساخته وعلاقه به مطالعه درس موردتدريس وي درشاگــــــردان  رشدقابل توجهي خواهدداشت.

           10ـ خانواده ومشكلات مربوط به آن؛برخي ازدانش آموزان ازمشـــكلات خانواده به عنوان عامل مؤثـربرعدم مطالعه شان به نحومطلوب وملزوم سخن مي گويند وانتظار دارنداين مشـكل نيزبه طورجدّي موردتوجه قرارگيرد.چراكه خانواده نقش مهم واساسي درروندموفقيت وعدم موفقيت افراد مي باشد. چيزي كه مسـلم است،اين است كه براي موفقـيت هرفردي درامرتحصـيل بايدخانه ومدرسـه توامـــاًوبا همكاري يكديگر،دست دردست هم داده واوراياري نمايند.اگردرمدرسه معلم ومحيط آموزشي بايددر حدّمطلوب باشد، درخانه نيزبايد تك تك افراد خانواده خودرامسـئول دانسـته ودرايجاد محيطـي آرام و مناسب براي مطالعه كوشاباشند.

        ازسوي ديگراين مشكلات مادي و معنوي موجوددرخانواده،مشغلهءفكري دانش آموزراباعث شده وسبب عدم تمركزحواس وي روي درس شده وپريشاني خاطردائمي رابه همراه خواهدداشت.به همــين

دليل والدين محترم دراين موردبه خصوص بايدنهايت سعي خودرابه كاربندند تامشكلات مادي خانواده نتواند زندگي همه افرادآن راتحت الشعاع خو دقرارداده وايجاد اضطراب ونگراني دردانش آموزان خانه  كرده وآنهاراازدرس ومدرسه بازداشته وذهنشان رامشغول سازد.

        همچنين افرادخانواده وبه ويژه والدين بايدازايجاد معضلات معنوي نيز بپرهيزن تا درسايـــه آرامش  خاطرفرزند خود،صالح بودن اوراهمراه با موفقيتهاي روزافزونش شاهدباشند.دراين خصوص طــرزرفتار والدين بافرزندان خودبسيارحائزاهميت بوده،وبايدنهايت دقت رادراين باره داشته وازرفتارهايي همـچون تبعيض بين فرزندان،مقايسهءآنهاوايرادهاي بيجاو...بپرهيزند.

       يكي ازراههاي آگاهي والدين ازوظايف ونقش خويش درموفقيت دانش آموزانشان اين است كه؛ دركلاسهاي آموزش خانواده اي كه درمدارس برگزار مي گردد،مشاورين و مدرسين محترم،ايشان رابه اين مهم آگاه ساخته واطلاعات وآموزش هاي لازم رابه آنها بدهندتا بتوانند ياريگر فرزندان خوددرامـر تحصيل وموفقيتشان باشندوآنهارابه نحومطلوب حمايت كنند.

        11ـ درگيري بامسائل حاشيه اي؛تأثيري كه تهاجم فرهنگي درچندسال اخيربرعدم گرايش نوجوانها وجوانها به مطالعه وتحصيل داشته است رانبايد ناديده گرفت.توجه بيش ازحددانش آموزان به مسائــــل حاشيه اي ازقبيل؛مدل لباس،مدل مو،آرايش و... ،موجب شده است ازدرس ومدرسه غافل شوند. وبـــه سبب كم كاري وعدم مطالعه صحيح وبه موقع ولازم ،افت تحصيلي قابل توجهي راشاهدباشيم.

       درگيري دانش آموزان بامسائل حاشيه اي چنان عميق  ووسيع است كه برخي اوقات همه زندگــي آنهاراتحت الشعاع قرارمي دهد،ونمي توان به راحتي ازروي آن گذشت. ازدلايل مهم وشايدمهمـتريـن دليل روآوري نوجوانان وجوانان به اين گونه مسائل وپيروي بي چون وچرااز تهاجم فرهنگي،نداشـــتن هدف مشخص درزندگي است.علاوه بر خانواده ها ونوع تربيت وطرز رفتاري كه برآنهاحاكــم اســت، اولياءمدرسه نيزباحسن اخلاق ورفتارشايسته درحل اين مهم دخيل خواهندبود.فردهدفدار بيراهه هايي را كه نمي گذاردوي به هدفش برسدراپس مي زندوبراي آنهااهميتي قائل نيست،تاخودرادرگيرآنها بكند.

دانش آموزبايدبراين باورباشدكه ارزش اوخيلي بيشترازآن است كه خودرادراختيارهركس وچيزي قرار دهد.

       12ـ تغذيه ؛نقش تغذيه درسلامت،كارايي،يادگيري انسانها وارتباط آن با توسعه اقتصادي طي تحقيق 

- هاي وسيع جهاني به اثبات رسيده است.سوءتغذيــه يكي ازريشــه هاي فقروعقب ماندگــــي ذهني و فرهنگي واقتصادي، ووابستگي سياسـي است،وتأمين سلامت تغذيه اي درجامعه، موجب صرفه جويـــي اقتصادي وبهره وري درسرمايه گذاري بخش آموزشي،ارتقاي بازدهي نيروي كاروبالاخره پرورش نسل آينده بهتروتضمين كننده استقلال سياسي واقتصادي است.شكّي نيست كه تغذيه صـحيح مهمترين عامل دررشدجسمي ورواني انسان است.اگرجسم مابه علّت سوءتغذيه رنجورشود،قدرت تفـكروتعقّل ازانسان سلب مي گرددواراده اش ضعيف مي شود.تغذيه ناكافي وناســالم باعث مي شودكه موادغذايي لازم به بدن كودك نرسيدوازلحاظ رشدجسمي وذهني دچاراختلال شود.

         اگردانش آموزي گرسنه دركلاس درس حضوريابدآمادگي لازم رابراي يادگيري نخواهدداشت. سوءتغذيه چهره هاي شاداب رازرد،وجسم هاي نيرومندراناتوان مي كند.تغذيه صحيح درتمام مـــراحل زندگي بشرمهم است.ليكـن،ارزش آن دربعضي ازشرايط ودوران ها مهمتـرونقش آن اساسي تـروتعيين  كننده ترمي باشد.يكي ازاين دوران،سنين رشدودوران تحصيل مي باشد.دانش آموزاني كه قبل ازشروع كارصبحانه كافي صرف نمي كنند،درساعتهاي بعدي(نزديك ظهر)بي دقت وبي توجه هستندوكارايي و توانايي لازم رادرامورتحصيلي ندارند.صرف صبحانه كامل موجب ازبين رفتن گرسنگي ايجادشـــده در طول شب وآماده ساختن قواي ذهني براي فراگيري مطالب جديداست.هيچ يك از وعـــده هاي غذايي نمي تواندبه اندازه صبحانه دراين امرمؤثرومفيدباشد.

             به منظورحفظ وارتقاي سلامت،افزايش يادگيري وبهبودوضعيّت تحصيلي وآمادگــي بـراي سپــري كردن بلوغي سالم بايستي برنوع موادغذايي كه دانش آموزان دروسط روزمصرف مي كننـد نظارت وكنترل وجودداشته باشدودراين راه لازم است موادغذايي خريداري شده براي بوفهءمـدارس بانظارت اصولي ومستقيم مسئولين مدارس صورت گيرد.همچنين،براي تأمين موادموردنيازبدن عناصر تقويت كننده ولازم براي هوش وميزان يادگيري دانش آموزان،والدين نيزتوسط مشاورين ومســئولين ذيربط نسبت به اين مهم،بايدتوجيه شده وراهنماييهاي لازم دراين خصوص انجام گيرد.



آخرین اخبار:
پیوند های مفید:
تماس با ما:

دبیرستان شهید مدنی
8280622,8280623,8280624,8255589,8260251
خیابان خ پاستور، فرعی جنب مخابرات، کوچه شهید غیرتیان
کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت متعلق به شرکت سیستم های اندیشه فراگیر می باشد.
برای استفاده بهینه از این وب سایت از مرورگرهای مدرن مانند IE 9+ ، FireFox یا Google Chrome استفاده نمایید.